3 tình huống khó xử trong khi phỏng vấn đến từ những người quan sát

Trong những lần phỏng vấn, bên cạnh những câu chuyện với người tham gia phỏng vấn (participant), mình có không ít những câu chuyện đáng nhớ với những người quan sát phỏng vấn (observer) - thông thường là thành viên team Research, Product hoặc Design. Mình đã có rất nhiều kỉ niệm vui cùng các bạn đồng nghiệp trong các chuyến field trip - những câu chuyện mà mình sẽ kể vào một dịp khác. Trong bài viết này, mình muốn đề cập những tình huống có thể được cải thiện, dưới góc nhìn của một interviewer.

1/ Observer vô tình gây mất tập trung lẫn nhau. Có một lần, trong một buổi phỏng vấn mình đi cùng 2 bạn observer. Một bạn observer đã mang theo laptop vào phòng phỏng vấn. Thông thường thì điều đó không có vấn đề gì, vì laptop là vật dụng cần thiết để bạn giải quyết nhanh các công việc gấp, hoặc ghi chép những ý quan trọng trong cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên, không hiểu hôm đó bạn này đã làm công việc gì mà gõ máy tính lạch cạch gần như trong suốt buổi phỏng vấn, ngay khi đang ngồi trước mặt participant. May mắn là mình và participant thì vẫn có thể tập trung để nói chuyện với nhau. Tuy nhiên, sau buổi phỏng vấn đó, bạn observer còn lại đã phản hồi với mình về việc tiếng lạch cạch đến từ máy tính của bạn kia khiến bạn ấy không thể tập trung theo dõi. Mình, với tư cách là người tổ chức buổi phỏng vấn, đã cần đứng ra giải quyết để tránh tình trạng tương tự cho các buổi phỏng vấn sau này của dự án đó.

2/ Observer vô tình làm participant cảm thấy không thoải mái. Chắc bạn cũng hiểu, việc bị những người xung quanh nhìn chằm chằm khi mình đang thực hiện một nhiệm vụ nào đó không hề dễ chịu, đôi khi có phần áp lực, đặc biệt khi tất cả bọn họ (observer và interviewer) đứng về một “phe”. Participant thường mất một chút thời gian để làm quen với việc này khi được yêu cầu thực hiện các thao tác trên điện thoại trong buổi phỏng vấn. Một lần trong buổi phỏng vấn của mình, một bạn observer không những không cho participant một khoảng thời gian để làm quen với việc đó, mà còn vô tình xâm phạm khoảng không gian cá nhân của participant bằng cách đứng dậy khỏi ghế, nhoài người ra mặt bàn và ghé sát mặt vào màn hình điện thoại participant đang cầm trên tay. Hành động của bạn này khiến participant vô cùng lúng túng về mặt hành vi, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phỏng vấn.

3/ Observer làm gián đoạn mạch hội thoại của interviewer và participant. Dù luôn cố gắng trao đổi kĩ lưỡng về các điều nên và không nên làm trước khi bước vào buổi phỏng vấn, mình và các bạn observer đôi khi vẫn bị “lệch pha” khi buổi phỏng vấn thực sự diễn ra. Theo mình quan sát, đôi khi cuộc phỏng vấn quá tự nhiên khiến các bạn mất tập trung và có thể quên mất những quy tắc cần thiết để bám vào, và thay vào đó, ngẫu hứng trò chuyện. Có trường hợp bạn observer lặp lại những câu hỏi mình đã hỏi trước đó, khiến participant khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng câu trả lời. Lần khác, có bạn tranh thủ hỏi về những tính năng khác mà bạn đang phụ trách, đi quá xa mục đích ban đầu của buổi phỏng vấn gây loãng cuộc hội thoại. Thậm chí, có lần một bạn observer đã đặt những câu hỏi liên quan đến việc sử dụng những tính năng mà participant đã chia sẻ trước đó là họ không hề sử dụng.

Có bạn researcher nào từng bị rơi vào tình thế khó xử gây ra bởi observer không nhỉ? Hoặc ngược lại, một observer bị interviewer làm cho khó xử? Hãy chia sẻ với mình nhé. Ở post tiếp theo, mình sẽ gợi ý 2 câu hỏi mà một observer nên chú ý mỗi khi bước vào bất kì cuộc phỏng vấn nào. Mình tin 2 câu hỏi đó sẽ giúp tất cả chúng ta phòng tránh được phần lớn những tình huống khó xử kể trên.