potato in the field

Trong thời gian làm việc ở công ty cũ, mình đã được giới thiệu cho một quyển sách của một tác giả là một nhà đàm phán giải cứu con tin của FBI (FBI hostage negotiator). Vốn là một người luôn yêu thích và tò mò về những công việc điều tra, phá án nói chung, mình cảm thấy vô cùng hứng thú. Cuốn sách đó là “Never Split the Difference” (phiên bản tiếng Việt là “Đừng bao giờ chia đôi lợi ích”) của tác giả Chris Voss.  Bạn hãy yên tâm vì đây không phải là một bài viết tóm tắt quyển sách này. Mình sẽ cố gắng spoil nó ít nhất có thể 😄 Bạn hoàn toàn có thể đọc và hiểu bài viết này của mình dù chưa đọc cuốn sách. Bài viết này cũng là bài viết đầu tiên trong series #outofthefield, nơi mình ghi chép lại những kiến thức mình học được từ những ngành nghề khác, nhưng lại liên quan và hữu ích trong nghề nghiệp của mình. Một vài ngành nghề khác sẽ được mình đề cập tới trong các post tiếp theo của series.  Đây là một cuốn sách rất hay và mình đã nghiền ngẫm được rất nhiều kiến thức thú vị từ n...

Mình không biết có bạn đồng nghiệp nào cảm thấy giống mình không: tâm trạng của mình trong một ngày có thể bị ảnh hưởng bởi những người tham gia phỏng vấn mà trò chuyện cùng . Hôm nào mà gặp những người thiếu hợp tác hoặc bất lịch sự thì mình thấy tâm trạng có phần đi xuống. Nhưng đó sẽ là câu chuyện dành cho một lần chia sẻ khác. Ngày hôm nay, mình muốn viết về một ngày mình đã rất vui sau một cuộc phỏng vấn. Không có bài học gì to tát rút ra được từ câu chuyện này, đơn giản chỉ là mình muốn lưu lại những năng lượng tích cực này. Nhân vật mình phỏng vấn ngày hôm đó là chị Diệp (tên nhân vật đã được thay đổi). Mình tuyển được chị Diệp bằng cách gạn lọc dữ liệu hành vi sử dụng app (mình đã có một bài chia sẻ về cách làm này tại đây ). Chị hẹn mình phỏng vấn tại nhà vì có con nhỏ, và báo trước với mình rằng chị sẽ vừa trông con vừa tham gia phỏng vấn. Thực lòng mà nói, mình có phần e ngại về việc em bé có thể quấy khóc và ảnh hưởng tới cuộc trò chuyện của mình với chị. Ngày hôm đó mình ...

Mình nhận ra điều khiến mình yêu thích nhất trong công việc làm researcher là phỏng vấn. Vì vậy, có lẽ mình sẽ có còn nhiều bài nữa để lưu lại những câu chuyện cá nhân và chia sẻ góc nhìn của mình về những chủ đề nhỏ khác nhau liên quan tới chủ đề lớn này. Mình đã từng chia sẻ một câu chuyện nhớ đời đã xảy ra với mình sau khi phỏng vấn, cùng với những việc mình làm sau khi phỏng vấn tại đây. Trong bài viết hôm nay, mình sẽ quay ngược thời gian một xíu và nói về quãng thời gian trước khi bước vào cuộc phỏng vấn . Có rất nhiều điều bất ngờ có thể xảy ra trước khi chúng ta có thể thật sự gặp mặt được một người tham gia phỏng vấn và trò chuyện với họ trong nhiều chục phút đồng hồ. Để sắp xếp được một cuộc hẹn không khó, nhưng nó cần chút kinh nghiệm để có thể phòng tránh và phản ứng kịp thời với những bất ngờ có thể xảy ra. Mình và các bạn cùng team đã từng gặp nhiều tình huống trớ trêu như vậy: Participant không xuất hiện ở quán cafe như đã hẹn, gọi điện không bắt máy, team quay về công ...

Đúng vậy, các bạn không đọc nhầm đâu. Mình đã từng có một file ghi âm phỏng vấn kéo dài 21 tiếng đồng hồ. Kết luận hiển nhiên nhất mà mình có thể rút ra là… chiếc điện thoại mình dùng để ghi âm hồi đó có pin thật là khỏe. Trong trí nhớ của mình, nó đã ghi âm suốt 21 tiếng đồng hồ và pin vẫn chưa có dấu hiệu cạn kiệt. Hồi đó cả các thành viên trong team mình đều dùng điện thoại iPhone. Cả team được công ty cấp cho một chiếc điện thoại dùng hệ điều hành Android để có thể test được các tính năng trên cả hai hệ điều hành. Ngoài việc test đó, bọn mình thường thay phiên nhau sử dụng chiếc điện thoại Android này để ghi âm các cuộc phỏng vấn user.  Vào một ngày tháng 6 năm 2020, vào lúc 1 giờ chiều, mình có hẹn user đến phỏng vấn tại văn phòng của công ty mình lúc đó tại quận 11. Như thường lệ, mình lấy chiếc điện thoại Android để ghi âm cuộc phỏng vấn này. Vì một lý do gì đó mà bây giờ mình không nhớ rõ nữa, mình đã đưa lại chiếc điện thoại cho một em trong team mình vào ngay buổi chiều h...

Ở post liền trước, mình đã chia sẻ một vài những quan sát của mình về observer mà mình cho là có thể cải thiện được. Vậy chúng ta có thể làm những gì để tất cả những người có mặt trong phòng phỏng vấn hạnh phúc hơn sau khi kết thúc một buổi phỏng vấn? Nielsen Norman Group đã có một bài chia sẻ rất chi tiết về Observer Guidelines tại đây .  Tuy nhiên, ngay từ đầu bài viết, tác giả đã chia sẻ chúng ta nên “customize this handout for observers to fit your situation.” Với kinh nghiệm cá nhân của mình, có một số đặc điểm về nghề research tại Việt Nam cần lưu khi áp dụng những gì bài viết đã đề cập: Stakeholders có thể chưa có nhiều trải nghiệm tương tác với bộ phận Research trong các công ty công nghệ so với ở nước ngoài . Nguyên nhân là do Research chưa phải là một bộ phận phổ biến và lâu đời trong các công ty công nghệ tại Việt Nam (so với Product, Design và các Business Teams khác) Mức độ đầu tư cơ sở vật chất cho Research trong công ty công nghệ ở Việt Nam chưa bằng ở nước ngoài. ...

Trong những lần phỏng vấn, bên cạnh những câu chuyện với người tham gia phỏng vấn (participant), mình có không ít những câu chuyện đáng nhớ với những người quan sát phỏng vấn (observer) - thông thường là thành viên team Research, Product hoặc Design. Mình đã có rất nhiều kỉ niệm vui cùng các bạn đồng nghiệp trong các chuyến field trip - những câu chuyện mà mình sẽ kể vào một dịp khác. Trong bài viết này, mình muốn đề cập những tình huống có thể được cải thiện, dưới góc nhìn của một interviewer. 1/ Observer vô tình gây mất tập trung lẫn nhau . Có một lần, trong một buổi phỏng vấn mình đi cùng 2 bạn observer. Một bạn observer đã mang theo laptop vào phòng phỏng vấn. Thông thường thì điều đó không có vấn đề gì, vì laptop là vật dụng cần thiết để bạn giải quyết nhanh các công việc gấp, hoặc ghi chép những ý quan trọng trong cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên, không hiểu hôm đó bạn này đã làm công việc gì mà gõ máy tính lạch cạch gần như trong suốt buổi phỏng vấn, ngay khi đang ngồi trước mặt partic...

Một trong những mục đích tạo ra blog này của mình là để lưu giữ lại những kỉ niệm đáng nhớ trong quá trình làm một UX Researcher. Mình muốn lưu lại nhiều nhất có thể để có thể tận hưởng cảm giác nhìn lại và biết rằng mình đã trải qua những chuyện buồn/vui như thế và học được một điều gì đó. Câu chuyện ngày hôm nay mình kể sẽ là một câu chuyện đáng nhớ như vậy. Trong một dự án cách đây vài tháng, mình cần tìm hiểu về hành vi của những người thường xuyên sử dụng dịch vụ giao hàng của công ty mình. Đây là một dự án qualitative, cụ thể là phỏng vấn 1-1. Với dự án này, để tuyển người tham gia phỏng vấn, mình đã áp dụng cách tuyển user trong một post trước mình đã chia sẻ. Cụ thể là từ dữ liệu lưu lại trên hệ thống công ty, mình có được một danh sách user sử dụng thường xuyên dịch vụ này. Sau đó, bộ phận Customer Care chịu trách nhiệm liên hệ với user và mời họ tham gia phỏng vấn. Vì mình không phải là người trực tiếp hẹn user, sự chủ động trong việc sắp xếp lịch phỏng vấn của mình có phần ...